W polskim prawie wyróżnia się stan po spożyciu alkoholu oraz stan nietrzeźwości. Różnica pomiędzy stanem po użyciu alkoholu a stanem nietrzeźwości wynika z ilości alkoholu w organizmie kierującego.
- Stan po spożyciu alkoholu ma miejsce wtedy, gdy stężenie alkoholu we krwi to od 0,2 do 0,5 promila (lub 0,1 do 0,25mg na 1dm3 wydychanego powietrza). Prowadzenie samochodu w takim stanie traktowane jest jako wykroczenie. Prowadzenie pojazdu w stanie po użyciu alkoholu stanowi wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń. Za popełnienie tego wykroczenia grozi kara grzywny w wysokości co najmniej 50 zł (maksymalnie grzywna może wynieść 5 tys. złotych) albo kara aresztu (wymierzana w dniach, od 5 do 30 dni). Sąd orzeka także obligatoryjny zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 6 miesięcy do 3 lat. Jednakże w szczególnie uzasadnionych przypadkach Sąd może nie orzekać zakazu prowadzenia pojazdów wobec kierowcy popełniającego to wykroczenie. Powyższe ma podstawę w art. 39 § 1 k.w., na mocy którego Sąd może odstąpić od orzeczenia środka karnego w postaci zakazu pojazdów mechanicznych.
Ukarany za wykroczenie co do zasady nie pociąga za sobą konsekwencji w postaci wpisu do Krajowego Rejestru Karnego, chyba że sąd za wykroczenie wymierzył karę aresztu (art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym)
- Stan nietrzeźwości zachodzi, gdy stężenie alkoholu we krwi jest większe niż 0,5 promila (lub powyżej ,25mg na 1dm3). Prowadzenie pojazdu w takim stanie jest przestępstwem. Za ten czyn, zgodnie z art. 178a § 1 kk, grożą kary – grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara więzienia do 2 lat. Ponadto pijany kierowca musi liczyć się z obligatoryjnym sądowym zakazem prowadzenia pojazdów na okres od 3 do 15 lat i koniecznością uiszczenia świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości nie niższej niż 5 tys. złotych. Jedyną możliwością, aby Sąd nie orzekł wobec nietrzeźwego kierowcy zakazu prowadzenia pojazdów, to zastosowanie przez Sąd wobec sprawcy instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego, bowiem w tym przypadku możliwe jest orzeczenie przez Sąd zakazu prowadzenia pojazdów na czas krótszy niż 3 lata lub też właśnie całkowite odstąpienie od orzekania tego zakazu. Stosując tę instytucję wobec kierowcy, który popełnił przestępstwo jazdy w stanie nietrzeźwości Sąd, który nie odstąpił od orzekania zakazu może orzec zakaz prowadzenia pojazdów na okres do 2 lat, tj. na okres 1 roku lub 2 lat.
W przypadku warunkowego umorzenia postępowania możliwe jest orzeczenie przez Sąd świadczenia pieniężnego w wysokości niższej niż 5000 zł.
Zaznaczyć należy w tym miejscu, iż osoba, która wcześniej była już skazana za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości, wówczas podlega surowszej karze pozbawienia wolności, a mianowicie od 3 miesięcy do lat 5. Dodatkową „represją” dla takiej osoby jest orzeczenie przez sąd środka karnego w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami (zgodnie z art. 42 § 2 w zw. z art. 42 § 3 k.k.).
Ustalając zawartość alkoholu we krwi sprawcy w chwili wypadku, sądy powinny uwzględniać, że po spożyciu alkoholu można wyróżnić następujące fazy:
1) wchłaniania, w czasie której stężenie alkoholu we krwi narasta, gdyż proces wchłaniania następuje szybciej niż spalania,
2) równowagi,
3) eliminacji, kiedy stężenie alkoholu we krwi maleje na skutek spalania i częściowego wydalania.
Jeżeli nie dokonano analizy krwi na zawartość alkoholu albo istnieją uzasadnione wątpliwości co do tego, czy analiza taka została przeprowadzona w sposób prawidłowy, sądy powinny opierać swe ustalenia co do ewentualnej nietrzeźwości sprawcy na innych dowodach. Dowody te powinny zmierzać do odtworzenia wyglądu i zachowania się sprawcy po wypadku oraz do wyjaśnienia czasu, rodzaju i ilości spożytego alkoholu oraz konsumowanych posiłków przez sprawcę (Uchwała Pełnego Składu Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 1975 r. V KZP 2/74)
Pamiętać trzeba, że alkohol jest substancją psychoaktywną bardzo silnie oddziałującą na organizm ludzki, przede wszystkim spowalnia działanie układu nerwowego w wyniku czego osoba będąca pod wpływem alkoholu traci zdolność prawidłowej percepcji bodźców wysyłanych zarówno przez sam organizm jak i tych, które docierają z zewnątrz. Jazda pod wpływem alkoholu lub podobnie działającego środka, uniemożliwia bezpieczne uczestnictwo w ruchu drogowym.



